Tuesday, January 3, 2017

दगड!

रागाची ती उचल काय, दगड!
विचारांची मजल काय, दगड!

जात पात वजा भाग गणित
गणिताची उकल काय, दगड!

अभेद्य त्यांच्या आयुष्याची शिल्पं
पुतळे तोडून तुटंल काय, दगड!

देऊळ म्हणून आत गेलो बघत
गर्दीपुढे अचल काय, दगड!

बळावलेला ज्वर आहे, जबर
औषधानं निघंल काय, दगड!

तोड-फोड टीका निषेध कहर
सरतेशेवटी सफल काय, दगड!

नीट बघा, कळणार नाही फरक
हात, बाण, कमळ काय, दगड!

उद्या पुन्हा देतीलच ते वचन
निर्लज्जांचं नवल काय, दगड!

आमंत्रणं, आरक्षणं सकल
उरलेल्यांची दखल काय, दगड!

पोखरतील विकून खातील असंच
देशामध्ये उरंल काय, दगड!

चीडचीडच व्हायची लिहून अखेर,
कविता काय, गझल काय, दगड!

- अपूर्व ओक



सर्व हक्क सुरक्षित.

Friday, December 30, 2016

चन्ना मेरे या (एक भाजीदार विडंबन)



चन्ना मेरेया (एक भाजीदार विडंबन)


एक लडकी किसी काम से बाहर जा रही है और अपने पती को भाजी लानेको कह रही है... फिल्मी अंदाज में.


अच्छा चलती हूं
भाजी लेना याद रखना
थैली मे टमाटो, बटाटे के बाद रखना

घर पे जाके यारा
काटके प्याज रखना
और फिर रोटीवाला
पीसके अनाज रखना

काम है बडा, भाग चल पिया
और जल्दी जल्दी भाजी लेके आ

भाजी लेके आ लेके आ
भाजी लेके आ लेके आ
भाजी लेके आ लेके आ जल्दी आ
ओ पिया..

भाजी लेके आ लेके आ
भाजी लेके आ लेके आ
भाजी लेके आ लेके आ जल्दी आ
ओ पिया..

हंम... भाजीवाला ना
भाव करे तो देखो
कम तो नही है, भाजी
कम तो नही है

अदरक को ध्यानसे परखो
नम तो नही है
नम तो नही है

कितनी दफा मेथी को मेरी
उसकी गाडी पे बैठे मैने साफ किया

भाजी लेके आ लेके आ
भाजी लेके आ लेके आ
भाजी लेके आ लेके आ जल्दी आ
ओ पिया..

नोक तू किसी भिंडी की
तोड ले जरा
अगर टूटे ना तो
सारी भिंडी छोड के तू आ

नींबू चार दो आखिर मे
फ्री जो ना मिले
ले उठा, अपने हक का सिक्का
बजा के तू आ

भाजी लेके आ लेके आ
भाजी लेके आ लेके आ
भाजी लेके आ लेके आ जल्दी आ
ओ पिया..

अपूर्व ओक
२९-१२-१६

Thursday, December 29, 2016

अशीच अमुची शिल्पे असती...

अशीच अमुची शिल्पे असती उंच डोंगरांवर
महाराजांची असती झाली कीर्ती मग जगभर

अशीच अमुची आई असती... च्या चालीत हे वेगळे शब्द म्हणावेसे वाटले. निमित्त होतं संगणकावरचं एक छायाचित्र. विंडोज च्या ऑटोमॅटिक बदलणार्‍या लॉक स्क्रीनच्या चित्राची माहिती काढायची हा छंदच झालाय. जगातील उत्कृष्ठ, (आपल्याला) अपरिचित अशा ठिकाणांचे फोटो रोज माहितीत भर पाडतात. असाच आज एक फोटो आज दिसला, रोन्डा, मलागा, स्पेन इथल्या एका कड्यावर उभ्या असलेल्या वास्तूचा.



साधारण २५०० फूट उंची असलेल्या या एका छोट्याशा पठारावर जाणार्‍या एका प्राचीन पुलाचा तो फोटो होता. पुएन्ते न्यूवो म्हणजेच नवीन पूल असं त्याचं नाव. तो इतका जबरदस्त देखणा फोटो होता की दुर्लक्ष करणंच अशक्य होतं. त्यात दिसणारा सभोवतालच्या गावांचा, डोंगररांगांचा परिसर बघून एकदम राजगड, किंवा हरिश्चंद्रगडावरून दिसणारी दृश्य आठवली. किंबहुना, महाराष्ट्रातल्या प्रत्येक किल्ल्यावरून दिसणारं दृश्य हे इतकंच मोहक असतं. मग सुरुवातीला स्पेनमधले, आणि मग जगभरातले सर्वाधिक प्रसिद्ध किल्ले शोधले. राजस्थानचे चित्तोडगड, मेहरानगड, मुरुडचा जंजिरा ही नावं अनेक संकेतस्थळांवर होती पण ती वगळता महाराजांचा एकही किल्ला एकाही यादीत दिसला नाही. वाईट वाटलं.

मी वर्णन करण्यापेक्षा तुम्हीच बेस्ट फोर्ट्स इन द वर्ल्ड असं काहीसं शोधून बघा गूगलवर. आणि मग त्यात दिसणारे किल्ले, त्यांची राखलेली निगा, त्यामुळे आजही स्पष्ट दिसणारा रुबाब, अर्थातच पर्यटकांचा ओढा हे सगळं बघून तुम्हालाही असं वाटतं का बघा माझ्यासारखं, की अशीच अमुची शिल्पे असती...

राजकीय बाबींवर मत न मांडता, आणि किल्ल्यांची पर्यटन स्थळं व्हावीत की नाही हा मुद्दाही न छेडता ही हळहळ व्यक्त करावीशी वाटली. आपला राजगड काहीच्याकाही सरस ठरला असता जर त्याचं राजपण आपण, आपण म्हणजे पर्यायाने सरकार आलंच, जपलं असतं, त्यासाठी योग्य प्रयत्न झाले असते. पण असो. त्यामुळे वाईट वाटतं, पण जगात इतर बर्‍याच ठिकाणी अशा आपल्या किल्ल्यांपेक्षाही प्राचीन असलेल्या वास्तू आजही तेवढ्याच भक्कम उभ्या बघून बरंही वाटतं. आपल्या नाही इतर कुणाच्या, पण इतिहासाचं तारुण्य बघितलं की भविष्याचं आयुष्य मोठं असल्याचं समाधान मिळतं. 

अपूर्व ओक
#spain #ronda #puentenuevo #forts #maharashtra

इतर काही देखणे, बुलंद किल्ले 


                                    एडिनबरा, स्कॉटलंड

अलेप्पो, सिरिया



प्राग कासल, प्राग

होहेन्साल्सबर्ग, ऑस्ट्रिया

Monday, December 26, 2016

हा त्याचा 'लास्ट ख्रिसमस' ठरला


नव्वदीच्या दशकात जी व्यक्ती इंग्रजी गाणी ऐकत असेल तिला जॉर्ज मायकल हे नाव अपरिचित असणं शक्य नाही. काहीसा पॉप, डान्स किंवा डिस्कोचा बाज असलेली या गायकाची गाणी अतिशय प्रसिद्ध झाली.

१९८७ ला आलेला त्याचा पहिला म्यूझिक अल्बम फेथ. याच्या २ अब्जाहून अधिक प्रती विकल्या गेल्या. तिथपासून अनेकवेळा आपल्या गाण्यांमुळे किंवा इतर वैयक्तिक गोष्टींमुळे चर्चेत राहिला. २५ जून १९६३ रोजी लंडनमधे जन्मलेला, ३० वर्षाची सांगितिक वाटचाल केलेला हा कलाकार काल म्हणजेच २५ डिसेंबर २०१६ रोजी काळाच्या पडद्याआड गेला.

त्यानिमित्ताने त्याच्या काही अप्रतिम गाण्यांचे दुवे इथे द्यावेसे वाटतात.

केअरलेस व्हिस्पर - गाण्याच्या सुरुवातीच्या सॅक्सॉफोन पीसवरून कुणीही कुठूनही हे गाणं ओळखेल. प्रेमभंगाच्या भावनेची प्रभावी मांडणी.



फेथ - जॉर्ज मायकलचं अस्तित्व बॉलिवूडमधे प्रत्यक्षपणे नसलं, तरी 'पायल मेरी, जादू जगाती है' या गाण्याच्या रुपात फेथ हे त्याचं गाणं बॉलिवूडमधे आहे आणि पर्यायाने जॉर्ज मायकलही.



लास्ट ख्रिसमस - अतिशय उत्कृष्ट मेलडी. अगदी परवाच आर्चीज च्या दुकानात लास्ट ख्रिसमस ऐकलं. अजरामर गाणं. हे गाणं इतरही लोकांनी गायलं. जसं की व्हिगफील्ड या बँडने. पण लक्षात राहिलं ते जॉर्ज चंच. याचीही नक्कल झाली. अकेले हम अकेले तुम मधलं, 'दिल मेरा चुराया क्यूं'. हुबेहूब.


वेक मी अप बिफोर यू गो गो - व्हॅम या त्याच्या अँड्र्यू रिजली सोबतच्या बँडमधलं गे गाणं. अँड्र्यू ने त्याच्या पालकांसाठी एक चिठ्ठी लिहून ठेवताना वेक मी अप बिफोर यू गो या वाक्यात चुकून 'अप' दोन वेळा लिहिलं होतं. पुढे हे गाणं झालं आणि त्यात मुद्दाम 'गो' हा शब्दही दोनवेळा केला गेला.



याव्यतिरिक्त काही निवडक गाणी:
फ्रीडम ९०


वन मोअर ट्राय


मंकी


आय वाँट युअर सेक्स


प्रेइंग फॉर टाईम



जॉर्ज मायकल उत्तम गायक होता, रिबेल होता, त्याच्या बायसेक्शुअल असण्यामुळे बरीच चर्चा झाली, कॉन्ट्रोव्हर्सी झाली. अ‍ॅन्सेल्मो  फेलेपा या ब्राझिलियन ड्रेस डिझायनर बरोबर त्याचे संबंध होते, पण पुढे फेलेपाला एचाअयव्ही आहे हे जॉर्जला कळल्यावर ते संपले. फेलेपा एड्स रिलेटेड ब्रेन हॅमरेजने गेला. जॉर्जचं 'जीसस टू अ चाइल्ड' हे गाणं  हे त्याला समर्पित होतं. हे आणि असं बरंच काही त्याच्या वैयक्तिक आयुष्यात जरी घडलेलं असलं, तरी एक गायक म्हणून तो नक्कीच विशेष होता. हा ख्रिसमस जरी त्याचा लास्ट ख्रिसमस ठरला असला, तरी पूर्ण फेथ निशी म्हणता येईल की त्याचं केअरलेस व्हिस्पर नेहमीच त्याच्या फ्रीडमची ग्वाही देत राहील.

Saturday, December 17, 2016

लंडनवारी - भाग ८ - चेरी पिकिंग, विंडसर कासल आणि लाल बस

ऑक्सफर्ड स्ट्रीटचा भरगच्च दिवस झाला म्हटल्यावर पुढच्या दिवशी काहीतरी साधं, सोपं, जवळचं करायचं होतं. मग चेरी पिकिंगला जायचं ठरलं. अक्सब्रिजच्या जवळच कोपाज फार्म नावाची जागा आहे. त्या दिशेने आमच्या गाड्या वळल्या. त्या दिवशी सुट्टीचा वार असल्याने ट्यूबला डच्चू होता. आम्ही सहकुटुंब कोपाज फार्ममधे पोचलो.


महाबळेश्वरला स्ट्रॉबेरी पिकिंग केल्याचं आठवत होतं त्यामुळे हे थोडंसं मोठं असेल असं एक ढोबळ चित्र मनात रेखाटलं. पण आत शिरल्यावरच ते चित्र गुंडाळून ठेवायला लागलं कारण हे प्रकरण ‘थोडंसं’ नाही तर प्र-चं-ड मोठं होतं. कितीतरी एकरावर ते पसरलेलं असेल. आणि फक्त चेरी किंवा स्ट्रॉबेरी नाही तर हर त-हेची फळं, भाज्या इथे होत्या. इथल्या आणि आजवर ऐकलेल्या पिकिंगच्या नियमात एक मोठा फरक होता. बाकी ठिकाणी तुम्ही खाऊ कितीही शकता, पण बाहेर न्यायला वजनावर पैसे आकारले जातात असं ऐकलं होतं. इथे तुम्हाला खायला मनाई असल्याचा इशारा लावलेला दिसला.



तगडीशी प्रवेश फी देऊन आम्ही शेतात गेलो. नजर पोचेल तिथपर्यंत हे शेत पसरलेलं होतं. लंडनमधल्या या प्रकारच्या ठिकाणी एक गोष्ट स्तुती करण्यासारखी असते. की कमर्शियल करायचं म्हटलं की मग १००% कमर्शियल विचार केलेला असतो. त्यामुळे कोपाज फार्मचा पार्किंग लॉट त्यातल्या स्ट्रॉबेरीच्या मळ्याइतकाच मोठा ठेवलेला होता. आमच्यासोबत तुरळक गर्दी होती. चेरी, स्ट्रॉबेरी, वाइल्डबेरी, सफरचंद असं करत करत आम्ही भाज्यांपर्यंत पोचलो. लहान मुलासारखं ही भाजी तोडूया की ती भाजी तोडूया, असं होत होतं. अप्रतिम नियोजन केलेलं हे शेत मला अतिशय आवडलं. मग सगळं पिकिंग करून भरलेल्या हातांनी बिलिंगपर्यंत आलो. घरून आणलेली चविष्ट न्याहारी केली आणि निवांत घराकडे निघालो, आज तिथून घेतलेल्या वाइल्ड्बेरीजचं काय करायचं याचे बेत आखत.


टूरिस्टी अ‍ॅट्रअ‍ॅक्शन्सचा अट्टाहास आम्ही केलाच नव्हता. पण तरीही एक अजेंड्यावर असलेली जागा बघायची राहिलेली होती. विंडसर कासल. कासल हा प्रकार फारच ग्रॅंड आहे. आपल्याकडे महाराजांचे अनेक किल्ले मी बघितले. ते बुलंद आहेतच. पण कासल, किंवा राजस्थानमधे हवेल्या बघताना भारावून जायला होतं. म्हणजे राजगडाच्या बालेकिल्ल्यावर गेल्यावर महाराजांचं, मावळ्यांचं शौर्यच आठवतं, पण विंडसर कासल बघताना विलियम द कॉंकररच्या वैभवाचीच कल्पना येते. तिथे शौर्याचा विचार होत नाही; कदाचित तो इतिहास आपल्याला माहित नाही म्हणून असेल, पण तरीही नाही.


उंचच उंच तटबंदी, पिवळसर रंगाच्या विटांनी तयार झालेली भिंतीवरची नक्षी, दिमाखदार अशी ती वास्तू, त्यावर रुबाबात फडकणारा झेंडा, हे सगळं बघत आम्ही फेरफटका मारत होतो. राणीचा मुक्काम असेल तेंव्हा तिथे झेंडा असतो आणि नसेल तेंव्हा नसतो. त्यामुळे राणीचं वास्तव्य आम्ही गेलो असता तिथे होतं. समर मधे राणी विंडसर कासल ला राहते म्हणे. एक एक दालन बघत, आम्ही फिरत होतो. आमच्या कॅमेराची बॅटरी तितक्यात संपली. त्यामुळे विंडसरचे विशेष फोटो आले नाहीत. आणि आमच्या युवराजांनाही विंडसरमधे फार रस न वाटल्याने झरझर पुढे सरकत आम्ही कार्यक्रम आटपला.


लंडनवारीचा फक्त एक दिवस राहिला होता. आता लंडनची एक महत्वाची गोष्ट बघायची राहिलेली होती. ‘लाल लाल बस; डबलडेकर’; जिला चित्रांच्या पुस्तकापासून आम्ही फॉलो करत एवढा प्रवास करून आलो तिच्यात बसायचंच मुळी राहिलेलं होतं. त्यामुळे मग शेवटच्या दिवशी फक्त एक हायस्ट्रीटची सैर आणि डबलडेकरने प्रवास इतकाच कार्यक्रम ठेवला. त्या बसमधे बसल्यावर मुलाला जो आनंद झालाय, तो विंडसर कासलपेक्षाही ग्रॅंड होता. मस्त पैकी पाउण एक तास त्या बसमधून फिरलो, थोडं अक्सब्रिज हायस्ट्रीटवर भटकलो आणि ‘बॅगा पॅक करायला हव्यात’ म्हणत घराकडे आलो.


लंडन अतिशय सुरेख शहर आहे. तुम्ही लंडनच्या नक्कीच प्रेमात पडू शकता आणि जरी या शहराने तुम्हाला प्रेमात पाडलं नाही तरी एकदा तिथे राहिलात की बाकी कुठल्या शहराच्या प्रेमात पडणं जरा कठीण होईल. इथेही गर्दी आहे, पण फक्त गर्दीच्या ठिकाणी. एरवी घरात तुम्हाला शांतता म्हणजे शांतता मिळते. प्रत्येक गोष्ट अतिशय सिस्टिमॅटिक आहे, नियोजित आहे आणि प्रत्येक गोष्टीत वापरणा-याची सोय बघितलेली आहे त्यामुळे फार त्रास होत नाही. आम्हाला भेटलेली लंडनची लोकं तरी खूप चांगली होती, न मागता मदत मिळाली पण खडूसही लोकं आहेत खूप असं कळलं, ते काय, चालायचंच. लंडन कमालीचं महाग आहे त्यामुळे इथे फिरायला जाताना बजेट ओव्हरशूट होण्याची खात्रीच ठेवावी. हे सर्वसामान्य माणसाला दिसणारं लंडन झालं. पण तुम्हाला जुन्या लंडनची जीवनशैली बघायची असेल तर कंट्रीसाइडला एक विझिट नक्की द्या. जमल्यास बेड अ‍ॅंड ब्रेकफास्ट मधे रहा एखाद्याकडे. आम्ही पुढच्या ट्रीपमधे ते नक्की करणार आहोत. आणि हे कुठल्याही जागेला लागू होतं खरं तर, पण बकिंगहॅम पॅलेस आणि टॉवर ब्रिज च्या पलिकडे बरंच लंडन आहे पण ते बघण्यासाठी तुम्हाला टूरबरोबर येऊन जमायचं नाही. आणि त्यातून १० देश, १५ देश अशा हायलाइट असलेली टूर घेतली तर नाहीच नाही. आमच्यासारखं कुणी आपलं तिथे रहात असेल तर फारच उत्तम. अर्थात, हा आवडीचा, स्वभावाचा प्रश्न आहे पण आमचं विचाराल तर ‘लंडनमधेच बघायला इतकं आहे की तुम्ही अजून पॅरिस, स्कॉटलंड वगैरे ठेवू नका’ असा मिळालेला आपुलकीचा सल्ला आम्हाला पदोपदी पटत होता. अजून बरंच लंडन बघायचं राहिलंय. पुढच्या वारीत. तेंव्हा मुलगाही जरा अजून मोठा असेल, या वेळी न कळलेल्या गोष्टींचा तो तेंव्हा आनंद लुटू शकेल.

लंडन एअरपोर्टवर मुंबई एअरपोर्टसारख्याच भावना मनात होत्या. फक्त मुंबईला कुरकुरीची जागा हुरहुर घेत होती, आणि आता हुरहुरीची जागा पुन्हा कुरकुर घेणार होती. पुन्हा येऊ म्हणून आमच्या तिकडच्या मंडळींना निरोप दिला आणि विमानाच्या दिशेने निघालो.


"When a man is tired of London, he is tired of life; for there is in London all that life can afford." - Samuel Johnson

Thursday, December 15, 2016

स्पष्ट बोलणं


All Black - The Song

I've always loved Punjabi songs for the grandeur and the attitude they portray; always larger than life yet always desirable. I need not talk about rhythms and tunes as you just can't listen to them without shaking your head or tapping your feet.

This one is an amazing find. The video isn't as convincing as the lyrics though. But it is a cool song.

काळी काळी ऐनका पा काळे काळॆ शू
लेके गड्डी काळी काळी तेरी गली वड दा
बच्चे बच्चे विच हिट्ट कुडियां दा ब्रॅड पिट (ही ओळ गाण्याचा कळस आहे)
मुंडा जट्टां दा जंवाई तू बणा ले घर दा

The title 'All black' sounds so adventurous amid the current economic scenario in India!


Tuesday, December 13, 2016

The Hardest Punch


Tuesday, December 6, 2016

Microsoft Excel - ड्रॅग अँड ड्रॉप

पिव्हट टेबलच्या परिचयात आपण बघितलं की पिव्हट या शब्दाचा अर्थ टू टर्न ऑर ट्विस्ट. आता आपण नेमकं हेच करून बघू. आपण मागच्या भागात बनवलेल्या पिव्हटला आपण आता वेगळ्या प्रकारे बघू. मागील टेबलमधे आपण महिन्यानुसार प्रत्येक सेल्समनच्या विक्रीचं टेबल बनवलं. आता आपण त्या टेबलमधे खालील बदल करू. ड्रॅग अँड ड्रॉप पद्धतीने आपण टेबलची फील्ड्स बदलू.

a

१. कॉलम लेबल्स मधील सेल्समन हे फील्ड ड्रॅग करून मूळ फील्ड लिस्ट मधे नेऊ. याने ते टेबलमधून नाहीसं होईल. हे करताना माऊसच्या कर्सरजवळ एक फुली चं चिन्ह दिसेल. आता फील्ड लिस्टमधील प्रॉडक्ट हे फील्ड त्या जागी म्हणजेच कॉलम लेबल्समधे आणू. या टेबलमधे महिन्यानुसार वेगवेगळ्या प्रॉडक्ट्सची झालेली विक्री अभ्यासता येईल.

v3

२. रो लेबल्स मधे असलेले ऑर्डर डेट हे फील्ड ड्रॅग करून मूळ फील्ड लिस्ट मधे नेऊ (म्हणजेच टेबलमधून ते काढून टाकू) आणि फील्ड लिस्ट मधील सेल्समन हे फील्ड रो लेबल्स मधे आणू. या टेबलमधून प्रत्येक सेल्समन ने केलेली विविध प्रॉडक्टची विक्री अभ्यासता येईल.

4

३. आता रो लेबल्समधे सेल्समन ऐवजी रीजन हे फील्ड आणू. या टेबलद्वारे विविध प्रभागांमधील प्रोडक्ट्सची विक्री अभ्यासता येईल.

6

४. आता प्रॉडक्ट हे फील्ड कॉलम लेबल्स मधून रो लेबल्स मधे आणू आणि रीजन हे फील्ड कॉलम लेबल्स मधे आणू. शिवाय व्हॅल्यू फील्ड्स मधे टोटल सोबतच युनिट्स हे ही फील्ड आणू. आता विविध प्रॉडक्ट्सची प्रभागानुसार झालेली विक्री, नग व मूल्य या दोनही मापकांत दिसेल.

पिव्हट टेबलच्या याच लवचिकतेमुळे त्याचा वापर प्रचंड होतो. आपण चार्ट व टेबल्स यांच्याबाबतीत बघितलेला डिझाईन टॅब हा पिव्हट टेबलसाठीही आपल्याला उपलब्ध होतो. पिव्हट टेबलवर कुठेही क्लिक केलं असता मुख्य टूलबारवर उजवीकडे डिझाईन चा टॅब दिसायला लागतो. हा टॅब आपल्याला कुठली फीचर्स उपलब्ध करून देतो ते खालील चित्रात दिसेल.

dsn

लेआउट - यात आपल्याला पिव्हट टेबलमधील टोटल्स, सब-टोटल्स नियंत्रित करता येतात. जेंव्हा एकापेक्षा अधिक फील्ड्स रो लेबल्स मधे असतात तेंव्हा सबटोटल्स असाव्यात की नसाव्यात, असल्या तर त्या ग्रूपच्या सुरुवातीला असाव्यात की शेवट असाव्यात हे आपण ठरवू शकतो. ग्रँड टोटल्स, म्हणजेच रो किंवा कॉलम लेबल्स मधील सर्व फील्ड्स च्या टोटल्सही आपण ग्रँड टोटल्सच्या मेनूतून निर्धारित करू शकतो. टेबल मधील कुठलं फील्ड महत्वाचं आहे, त्यानुसार हे आपण ठरवायचं. रिपोर्ट ले आउटचे काँपॅक्ट, आउटलाईन, व टॅब्युलर हे तीन प्रकार आपल्याला उपलब्ध असून संबंधित मेनूमधून आपण ते निवडू शकतो. तसंच, प्रत्येक सबटोटल नंतर एक रिकामी ओळ असावी की नसावी हे ही ठरवता येतं.

स्टाईल ऑप्शन्स -
रो हेडर्स - यात सबटोटल केलेल्या किंवा रो लेबल्स मधील सर्वात पहिल्या फील्डला बोल्ड अक्षरात व रंगीत बॉर्डरमधे दाखवता येतं.
कॉलम हेडर्स - यात कॉलम हेडर्स चा रंग इतर डेटापेक्षा वेगळा व ठळक दिसण्याची सोय आहे.
बँडेड रोज / कॉलम्स - यात एक सोडून एक रो किंवा कॉलम हा वेगळ्या रंगात दिसतो.

पिव्हट टेबल स्टाईल्स - यात अनेक रेडीमेड रंगसंगतीनुसार आपलं पिव्हट टेबल आपल्याला दाखवता येतं. स्टाईल ऑप्शन्स हे मुळात टेबलच्या प्रेझेंटेशन च्या दॄष्टीने असल्याने त्यांनी डेटा मधे काहीही बदल होत नाही. डेटामधे बदल करण्यासाठी डिझाईनच्या बाजूलाच ऑप्शन्स नावाचा टॅब आहे. त्याबद्दल पुढच्या भागात.


aaa

Monday, December 5, 2016

सालगिरह मुबारक, ग़ुलाम अली साहब!

चुपके चुपके आमच्या आयुष्यात आलात
मनात हंगामा करून आवारगी चं दान दिलंत
भावनांची बिन बारिश बरसात केलीत
आम्ही अपनी धुन में रहायला लागलो
कुणी ए हुस्न-ए-बेपर्वाह शोधायला लागलो
बेचैन बहुत फिरना, अपनी तस्वीर को देखना
नेहमीचंच झालं मग, खुशबू जैसे लोग मिलना
वो कभी मिल जाए तो म्हणत ये दिल, ये पागल दिल होणं
इतनी मुद्दत बाद मिले तो हाल ऐसा नही के म्हणणं
महफिल में बार बार, उनसे नैन मिला कर बघणं
पत्ता पत्ता बूटा शोधत फासल्यांची बोच सलणं
मनातलं मग न सांगता, तुमच्या त्या ग़ज़लेला कळणं

आमचं सुदैव, तुम्हाला याची देही ऐकू शकलो
शब्दसुरांचा अजोड मिलाफ प्रत्यक्षात जगू शकलो
ग़ज़ल ऐकली ना, की दिल धडकने का सबब काय ते कळतं
काढलंच कुणी वेड्यात, तर मेरे शौक़ दा नै इतबार तैनु ओठी येतं
खुली जो आंख तो जाना, की गोष्टी बाकी राहिल्यात काही
फिरून येतो पुन्हा हुरूप की, ये कहानी फिर सही

Picture Credit
Picture Credit


माझ्यापुरतं सांगायचं तर ग़ज़ल = ग़ुलाम अली = दैवत.
ये कहने के लिये भी हम बहोत छोटे है, पर
सालगिरह मुबारक, ग़ुलाम अली साहब!
:५ डिसेंबर १९४०:




कविता - माणुसकी

आज एका अंध माणसाचा हात धरून त्याला बस स्टॉपपर्यंत जायला मदत केली, बसमधे बसवून दिलं.

हे सांगणं खरंच आवडलं नाही
पण सांगितल्याशिवाय राहवलं नाही
तोच तो प्रवाह तोच तो जमाव
आयुष्य नावाचा धावता बनाव
त्यात एक काठी माझ्या बाजूने वाट शोधत चालत होती
वाटेवरची अवघी गर्दी काठीला त्या टाळत होती
'टक टक' काठीच्या त्या आवाजाची राखण होती
'काय मंदासारखे चालतात लोक' ही अनेकांची अडचण होती
'कुठे जायचंय काका?' आपसुक प्रश्न केला मी
'प्लाझा' म्हणाले आणि त्यांचा लगेच हात धरला मी
गेलेही असते आपले आपण, त्यांना नव्हती भीड त्याची
वाटही साधी कुणी न द्यावी, मला आली चीड त्याची
मी केलेल्या मदतीचं, कौतुक खरंच वाटलं नाही
इतर कुणीच हे न करावं, हे खरं तर पटलं नाही
प्रत्येकाच्या संवेदना वाटल्या झाल्या बंद तिथे
गर्दीमधली अडचण झालो, मीही ठरलो मंद तिथे
'शिकले सवरले असे वागतात, उसंत नसते क्षणाचीही'
ते काका म्हणती हतबलतेने, 'पर्वा नसते कुणाचीही'
'आपण काळजी घेतली नाही तर व्हायचं जे, ते टळत नाही'
'अपंगत्वाचं दु:ख काय ते, धडधाकटांना कळत नाही'
'दोन मिनिटांनी बिघडतं काय, ट्रेन सुटली तर अडतं काय'
'बातम्या वाचून हैराण होतो, कुणी लोटतं काय, कुणी पडतं काय'
'कमीच मिळते मदत अशी, बहुतेक कुणाला जाणही नसते'
'अंगावरती पायही देतील, माणुसकीचे भानही नसते'
थँक यू म्हणत, बसमधल्या गर्दीत काठी ती लपली
समाधान माझे, माणुसकी माझ्यापुरती मी जपली

- अपूर्व ओक
५-१२-१६



Wednesday, November 30, 2016

The Political Circus


Thursday, November 24, 2016

Monday, November 21, 2016

तत्वा, तुझी किंमत बघ!


Saturday, November 19, 2016

लंडनवारी - भाग ७ - रायस्लिप लिडो आणि ऑक्सफर्ड स्ट्रीट

लंडन अ‍ॅट्रॅक्शन्स चा तुम्ही गूगलवर शोध घेतलात तर कदाचित रायस्लिप लिडो ही जागा तुम्हाला दिसायची नाही. पण एखाद्या ठिकाणी स्थायिक असलेल्या माणसांना या अशा अप्रचलित रत्नांची बरोब्बर माहिती असते. बिग-बेन, टॉवर ब्रिज आणि ग्रीनिच अशा भरभक्कम प्रोग्रॅमनंतर दुसर्‍या दिवशी हलकं-फुलकंच काहीतरी हवं होतं. रायस्लिप लिडो वॉज जस्ट परफेक्ट.

'काय आहे रायस्लिप लिडो?' असं विचारल्यावर माझा भाऊ मला सांगत होता. 'एक तलाव आहे, आणि त्याच्या काठावर कृत्रिम बीच तयार केलेला आहे. समुद्रासारखी वाळू टाकून एक मोठा बीचसदृश भाग बनवलेला आहे. शिवाय हा तलाव व त्याच्या आसपासचा एकून ६० एकरचा निसर्गरम्य परिसर आहे.' आम्ही गाडी पार्किंगमधे लावली. गार, मंद वारा, मोकळा गवताचा गालिचा, कडेला गर्द झाडी, आणि मधोमध तलाव हा सगळा परिसर बघूनच एक वेगळा तजेला आला.


इथे एक हॉटेलही आहे जिथे ब्रेकफास्ट, स्नॅक्स, चहा-कॉफीची झकास सोय होते. आम्ही ब्रेकफास्ट करूनच आलो असल्याने निवांत फेरफटका मारायला सुरुवात केली. इतका प्रचंड भाग असूनही एकही कोपरा दुर्लक्षित दिसत नव्हता. हे सगळ्या लंडनचंच वैशिष्ट्य असल्याचं जाणवलं होतं. कुठल्याश्या कोपर्‍यात असलेल्या बाकाबाजूलाही डस्ट्बिन असणं, 'या ट्रॅकवर कुणीही जात नसावं' असं म्हणताच चार पावलांनी तिथे एखादा मॅप किंवा साइनबोर्ड दिसणं ही काही उदाहरणं.



इथला तलाव अतिशय सुरेख आहे. काठावर ठिकठिकाणी बदकं असतात. इथे कुठल्या कुठल्या जातीची बदकं आहेत यांचाही तक्ता लावलेला आहे. मी सरसकट सगळ्यांना बदक म्हणत असलो तरी त्यांची नावं वेगवेगळी आहेत. इतकंच नव्हे तर प्रत्येक बदकाला टॅगिंग केलेलं आहे.



माझा भाऊ आणि मुलगा यांची इथे भारी गट्टी जमली होती. पकडापकडी, बदकांना हात लावणं, खायला देणं, चक्रात बसणं, झोपाळा, घसरगुंडी... नुसतं बागडणं चालू होतं. मी माझी बायको व बहीणही गप्पा मारत होतो, सायकल चालवत होतो. एकंदर मजा मजा चालू होती. हा दिवस असाच व्यतीत केला.


पुढच्या दिवशी आम्ही थोडंफार शॉपिंग करायचं म्हणून ऑक्स्फर्ड स्ट्रीट ला जायचं ठरवलं.


ऑक्सफर्ड स्ट्रीट एक अतिशय गजबजलेला रस्ता असून तिथे सोव्हिनियर्स, आणि इतर बर्‍याच गोष्टींची दुकानं आहेत. थोडक्यात फेरफटका मारण्यासाठी, टाईमपास करण्यासाठी उत्तम जागा आहे. आम्हाला नेमकं हेच हवं होतं. त्यामुळे आवरून-खाऊन आम्ही ऑक्सफर्ड स्ट्रीटला जायला निघालो.



ट्यूबने जायची आता व्यवस्थित सवय झाल्यामुळे मजा येत होती. ऑयस्टर कार्ड पंच करा, जिना/लिफ्ट ने प्लॅटफॉर्मवर जा, मेट्रोपॉलिटन लाईन, जुबिली लाईन, सेंट्रल लाईन सगळं सवयीचं वाटायचं. मुलालाही कुकगाडीत बसायचं म्हटलं की त्याचा चेहरा खुलायचा. आम्ही प्राम घेऊन सगळीकडे अगदी लीलया फिरत होतो. फक्त अधेमधे प्राममधे बसून सहाजिकच मुलाला कंटाळा यायचा. मग थोडं कडेवर घे, थोडी चालीचाली कर असं आमचं फिरणं चालायचं.


ऑक्सफर्ड स्ट्रीट जरा अंमळ गजबजलेलाच भाग आहे. त्यामुळे तिथे मात्र प्राममधे मुलाला ठेवून चालणं जरा जिकिरीचं होत होतं. मग त्याला कडेवरच घेऊन मार्ग्रक्रमण सुरू केलं. इथे एक 'लश' नावाची आरोग्य आणि सौंदर्य प्रसाधनांच्या दुकानाची शृंखला आहे. तिथे अप्रतिम हँडमेड साबण मिळतात. तिथे आम्ही बराच वेळ घालवला. पुढे असंच विंडो शॉपिंग करत करत संध्याकाळचा पीक अवर संपेस्तोवर आम्ही ऑक्सफर्ड स्ट्रीट ला होतो.


लंडनमधले अवघे तीन दिवस उरले होते. 'आता अजून काही घ्यायचं बाकी नाही राहिलंय ना?...' आटपाआटपीकडे रोख असलेला प्रश्न पडला. पण लगेच 'अजून तीन दिवस आहेत. आरामात' असं म्हणून आपलीच समजूत काढली आणि बरीटो खात आम्ही पुन्हा अंडरग्राउंडच्या दिशेने निघालो.

Wednesday, November 9, 2016

गंडलेल्या फिटनेसची कहाणी


लोकं व्यायाम, आहार, आराम यांची आपापली तर्कहीन त्रिसूत्री मांडताना बघितली की फार उद्विग्न व्हायला होतं. अर्थात फिटनेस, आरोग्य याला कुणी किती महत्व द्यावं हा ज्याचा त्याचा प्रश्न आहे आणि कुणी त्या गोष्टीला महत्व दिलं नाही तर त्यात माझं काही नुकसान नसतं, पण त्यांचं स्वतःचं नक्कीच असतं. 

फिट असायला हवं, असं सामान्यतः प्रत्येकाला वाटतं. असं असतान अनेकदा इच्छा असूनही आरोग्यासाठी वेळ काढला जात नाही. मान्य; की प्रत्येकाला आपापले व्याप, अडचणी, सुखःदु:ख असतात. आणि कुठेतरी हे ही माहित असतं की व्यायाम हा गरजेचा आहे, ही 'वाटलं तर करा' अशी गोष्ट नाही. पण तरीही प्रचंड आळस माणसांच्या स्वभावात मूळ धरतो, आणि मग तो आळस हटवादीपणाचं रूप घेतो.

साधारण कॉलेजमधे जाण्याच्या वयात फिटनेस, व्यायाम या गोष्टींचं स्वाभाविकपणे आकर्षण वाटतं. मित्रमंडळींच्या संगतीने फिटनेसचा पाठपुरावाही केला जातो. इथेच दोन पंथ होतात. एकांना मेहनत करायची असते, एकांना नसते. ज्यांना मेहनत करायची नसते त्यांच्या फिटनेसचं जीवनचक्र साधारण असं असतं.

काही बाबतीत जिम लावलं जातं. आठवड्याभरातच टीशर्टच्या बाह्या फोल्ड होऊ लागतात. 'सही झालीय रे बॉडी' म्हणणारे दोस्तही मिळतात. इथे फिटनेसची व्याख्याच चुकलेली असते. पण तरीही मग 'झाली आता बॉडी' म्हणून टाळाटाळ सुरू होते. 'सिक्स पॅक' हवेत किंवा 'फक्त पोट कमी करायचंय मला, बाकी ओक्के आहे सगळं' अशा चुकीच्या धोरणांतर्गत जिम लावणारेही असतात. त्यांचा उत्साह फार टिकत नाही, कारण त्यांना जे हवं असतं ते शक्य नसतं. स्पॉट रिडक्शन ऑफ फॅट इज अ मिथ. 

किंवा मग सुरुवातीपासूनच 'मला कुठे स्पर्धेत उतरायचंय?', 'शरीरयष्टी ही जेनेटिक असते रे' या आणि अशा इतर अनेक कारणांपैकी कारणं दिली जातात. म्हणजे, समोर असलेला ऑडियन्स बघून लोक वेगवेगळं कारण देतात. 'पावडर बॉडी', 'जिम सोडलं की डबल व्हायला होतं' वगैरे भलभलत्या तर्कांचाही आधार घेतला जातो. जिम बंद होतं. 


छायाचित्र आंतरजालावरून साभार

मग कधी अशी वेळ आलीच की बाबा एखादी गोष्ट बरोबरचे लोक करतायत, आपल्याला झेपत नाहीये, की मग कारणांवरून गाडी प्राधान्यक्रमाकडे येते. उदाहरणार्थ: 'ट्रेक ला जाऊ' असं ग्रूपमधे कुणी म्हणावं, की 'ट्रेक बिक काय यार त्यापेक्षा रेसॉर्ट ला जाऊ. मस्त चिल्ल करू.' असं म्हणणारी व्यक्ती तुम्ही बघितली असेलच. ट्रेक ला नं जाणं हा तिथे प्रेफरन्स नसतो, ती इनॅबिलिटी असते. पण, प्रेफरन्स मानून ती व्यक्ती स्वतःला फसवते.

मग एखादी टेस्ट कधीतरी केली जाते तापानिमित्त वगैरे. त्यात कळतं की कोलेस्टरॉल किंवा काही इतर गोष्टी वर खाली आहेत. मग डॉक्टर वजन कमी करायला सांगतात. डॉक्टरांचं पण मला कळत नाही. ते ही अशा वेळी अर्धवट सल्ले देतात. वजन म्हटलं की मग सर्वसाधारण दोन पर्याय समोर येतात, व्यायाम किंवा डाएट. डाएट अर्थातच सोप्पा पर्याय, माणीस तोच निवडतो. चूझिंग द ईझी ऑप्शनः माणसाची सहजप्रवृत्ती. मग एखाद्या डायटिशियनचा पाच-सात हजारचा धंदा केला की घरी जोशात सांगितलं जातं, 'आजपासून मी गोड नाही हं खाणार'. 'चहा बिनसाखरेचा पिणार'. ऑफिसात, फेसबुकवर जाहिरात होते; 'फर्स्ट डे ऑफ डाएट - फीलिंग ऑसम'. हजार बाराशेचा वजनकाटा घरी येतो. त्यावर येताजाता उभं राहिलं जातं. साखर बंद करणं, ही ती अति खाण्याइतकंच घातक असतं हे डॉक्टर सांगत नाहीत बहुदा किंवा ती मंडळी तेवढं नेमकं ऐकत, वाचत नाहीत. रणबीर कपूर ची सध्याची मैत्रीण कोण हे वाचतील मात्र. असे काही दिवस जातात. अधे मधे दिवसाच्या शेवटी 'थोडंसं श्रीखंड खाल्लं म्हणून काय होतंय' असं म्हणून ते साखर बंद प्रकरणही मोडलं जातं. पुन्हा स्वतःशी प्रामाणिक न राहणं.

मग पुढे डाएटही झेपत नाही. डिटर्मिनेशनचा अभाव. निग्रह नाही. मग चीट डे ची वाट बघणं सुरू होतं. 'डाएटचं सर्वात काय आवडतं सांगू, चीट डे!' असं सांगून दोन डाएट करणारे टाळ्या देतात, हसतात; चीट कोण होत असतं हे जणू माहितीच नसल्यासारखं. हे चीट डे कधीकधी एकापेक्षा अधिकही होताना दिसतात. दरम्यान डाएट चालू असतानाही व्यायाम किंवा तत्सम श्रमाचं काही कुणी सुचवलं, की 'अरे व्यायाम कितीही केला तरी डाएट नसेल ना प्रॉपर, तर काह्ह्ही फायदा नाही' असं सांगून पुन्हा 'आपण करतोय ते योग्यच आहे' अशा भावनेने स्वतःची फसवणूक होते. 

मधेच एखादा मित्र मॅरेथॉन धावून फेसबुकवर फोटो लावतो. मिलिंद सोमणांच्या पोस्ट वाचनात येतात. आणि स्पोर्ट्स शूजची घरच्या चपलाबुटांच्या कपाटात प्राणप्रतिष्ठा होते. पहिल्या दिवशी धावायला मित्रमैत्रिणींसोबत जाऊन, मग नाश्ता करून घरी आल्यावर 'आज आम्ही फक्त चाललो. अ‍ॅक्चुअली चालून सुधा किती फ्रेश वाटतं माहित्ये. चालणं हा शरीरासाठी उत्तम व्यायाम आहे खरं तर' असं सगळं बोलणं होतं. (रिमेंबरः चूझिंग द ईझी ऑप्शन) मग ते रनिंग शूज चालण्यासाठी वापरले जातात. रमत गमत, गप्पा मारत चालणं, कट्ट्यावर बसणं, अशा काही सकाळी जातात. मग त्याची वेळ संध्याकाळ किंवा रात्री जेवल्यावर अशी बदलते. 'सकाळी उठणं नाही जमत यार! बाकी काहीही बोल' असं पुन्हा आपलं एक कारण.

छायाचित्र आंतरजालावरून साभार

हे सगळं मागे पडतं, जेंव्हा 'रोज प्राणायम करतो!' असं सांगणार्‍या कुण्या सत्तरीच्या आजोबांबद्दल माहिती कळते. मग काय! पडत्या फळाची आज्ञा. चूजिंग द ईझी ऑप्शन. चालणं बिलणं, डाएट बिएट बंद आणि फुसफुस सुरू. 'आपले पूर्वज ग्रेट होते यार. आज अमेरिकेतही लोक योगा करतात. त्यांनाही महत्व पटलंय त्याचं.' पुन्हा एकदा फसवणं.

तरीही गुडघे दुखतात. तरीही पाठ आखडते. मग डॉक्टर गाठतात, डॉक्टर व्यायाम सांगतात. त्याला फिजिओथेरपी म्हटलं जातं. मग त्यावर पैसे खर्च होतात. आता संसाराचे व्याप असतात. करियर असतं. म्हणून ब्लेम लाइफस्टाइलवर जातो. ती बदलायचा प्रयत्न होत नाही केवळ कुढतच बसलं जातं. या स्थितीत सद्ध्या मी स्वतः आहे. मला आळस नाही उलट खूप इच्छा आहे परंतु वेळ खरंच मिळत नाही. अर्थात, हे मीच म्हटलं तरी मला पटत नाही. तेंव्हा हे डेडलॉक ब्रेक करण्याचा प्रयत्न सतत चालू असतो. घरी का होईना, जमेल तितका का होईना मी व्यायाम करतो. हे नमूद यासाठी केलं की धागा वाचून 'आपण स्वतः काय करता?' हा प्रश्न वाचकांकडून उपस्थित होऊ शकतो.

पुढे तब्येतीच्या कुरबुरी चालूच राहतात. एव्हाना वय जरासं वाढलेलं असतं. मग ते एक कारण मिळतं, की 'आता आम्ही कुठे व्यायाम करणार या वयात' वगैरे. मग गोळ्या, ज्यूस, मलमं आणि काय काय करायचं. आमच्या वेळी आम्हीही केला होता व्यायाम! असं सांगताना 'आमची वेळ' संपली असं कुणी जाहीर केलं होतं का? हा प्रश्न मंडळींना पडत नाही. ज्या तळमळीने 'त्याने किंवा तिने कस्स्लं मेंटेन ठेवलंय स्वतःला!' हे वाक्य म्हटलं जातं, ते बघून तसं म्हणताना नक्की अभिमान वाटतो, की हळहळ असं विचारावंसं वाटतं.

पण नाही. हटवादीपणा संपेल कसा? मग तत्व असं असतं की 'काही नाही सग्गळं खायचं भरपूर! विचार नाही करायचा, मोजून मापून नाही जगायचं' 'पूर्वीची माणसं बघ. काय आहार होता त्यांचा!' सो; ईट एव्हरीथिंग. बी हॅपी. अशा तर्‍हेने 'वाट'चाल चालू राहते.

यापैकी कुठल्याही वर्णनात आपण बसत असू तर आपण चुकतोय असं समजावं. हे लिहिता लिहिता मी स्वतःलाही बजावतोय, व नेहमीच बजावत असतो. उगीच 'लोका सांगे...' व्हायला नको. पण इथे वर्णन केल्यासमान असलेल्या कुणीही एक जरी व्यायाम, एक जरी डाएट, काहीही; फॉर दॅट मॅटर नियमितपणे, नेमाने, केलं तर या सगळ्या चक्रालाच फाटा मिळेल. पण तसं त्यांच्याकडून होतच नाही. एका नंतर दुसर्‍या प्रकारे ते शिस्तीला, मेहनतीला टाळत राहतात, आणि स्वतःला फसवत राहतात. अमूक एकच काहीतरी करा अशी सक्ती नसतेच आरोग्याच्या बाबतीत, किंवा हा एकच व्यायाम सर्वश्रेष्ठ, बाकी भंपक असंही नसतं. पण जे कराल त्यात सातत्य ठेवा इतकीच अट असते. फिटनेसमधे धरसोड, टाळाटाळ कामाची नाही. तिथे सातत्य हवं. काठिण्य पातळीत सतत प्रगती हवी. विविधता हवी. तरच परिणाम दिसतात. 

असो. यात हेटाळणीचा, दोषारोपाचा हेतू अजिबात नाही. साधा विचार आहे, की प्रत्येकाने आरोग्याची, शरीराची काळजी घ्यावी, आणि सुदृढ, सशक्त रहावं. शेवटी शरीर, आरोग्य ही एकमेव शाश्वत संपत्ती आपल्याकडे आहे. आता तिला गोळीसारखं मानून झाडून द्यायचं आयुष्यावर आदळण्यासाठी की बंदुकीसारखं मानून आपली पकड तिच्यावर मजबूत ठेवायची, जेणेकरून येणार्‍या अडचणींचा वेध घेता येईल, हा आपापला निर्णय आहे.

शुभेच्छा.




Tuesday, November 8, 2016

शिवरुद्र ढोल ताशा पथकाचे शीर्षक गीत

आपल्या शब्दांनी सुरांचा अंगरखा आणि स्वरांचा मुकुट घातलेला बघून अतिशय आनंद होतोय! शिवरुद्र ढोल ताशा पथक, ठाणे Yogesh Jadhav Rahul Ramesh RautSantosh Shigvan या गीतासाठी माझ्यावर विश्वास दाखवलात त्याबद्दल अनेक अनेक आभार!

गीत : अपूर्व जयंत ओक
गायक : नंदेश विट्ठल उमप
संगीत : राहुल रमेश राऊत आणि योगेश जाधव


रुद्राचा अवतार हा शिवरुद्राचा अवतार
ढोलाचा डंका करारी ताशाची झंकार

गणरायाच्या कृपेने होते सारे साकार
शिवशंभूची शक्ती करते ह्रदयांवर संस्कार
ऐका ही ललकार ही तरुणाईची ललकार
ढोलाचा डंका करारी ताशाची झंकार

नाही जोश वरवरचा हा खेळ नसे फक्त
या धमन्यांतून वाहते शिवभक्ताचे रक्त
गर्जा जयजयकार करतो गर्जा जयजयकार
ढोलाचा डंका करारी ताशाची झंकार

आमची निष्ठा आमची श्रद्धा आमचे शिवरुद्र
तुमचे कौतुक तुमच्या टाळ्या तुमचे शिवरुद्र
तालाची ही भाषा बोलणारे शिवरुद्र
मानाची ओळख आम्हा देणारे शिवरुद्र
महाराष्ट्राच्या संस्कृतीचे आम्ही वारसदार
ढोलाचा डंका करारी ताशाची झंकार






Wednesday, October 26, 2016

सानु इश्क लगा है प्यार दा...

बरेच दिवसांनी एका गाण्याविषयी लिहावंसं वाटलं. तसं हे गाणं मी बरंच आधी ऐकलेलं आहे. एकदा नव्हे, तर अनेकदा, आणि परत परत. झिंग चढते अशी अनेकदा अनेक गाण्यांची, त्यापैकीच हे एक.



आबिदा परवीन. एक विलक्षण आर्तता असणारा हा आवाज जेंव्हा मी पहिल्यांदा ऐकला तेंव्हाच त्यातलं वेगळेपण कळलं. जाणवलं वगैरे नाही, स्पष्ट होतं ते. मस्त कलंदर हे सर्वसाधारणपणे टाळ्या वाजवायला लावणारं गाणं जेंव्हा आबिदा गाते तेंव्हा त्या गाण्याचा तुम्हाला अभिप्रेत असणारा अर्थ आणि तिला कळलेला अर्थ यात एक अनामिक अंतर असल्यासारखं वाटतं. ते अंतर म्हणजे कदाचित त्यातला निर्गुणीभाव असावा, जो आबिदाच्या प्रत्येक गाण्यात तुम्हाला दिसतो. मग ती ग़ज़ल असो किंवा एखादा सूफ़ी क़लाम.

सूफ़ी म्हटलं की आबिदाचंच नाव प्रथम तोंडावर येतं. ज्या एकात्मतेने आणि तल्लीनतेने आबिदा सूफ़ी गाते तसं कुणीही गात नसेल असं म्हणावंसं वाटतं. मग ते छाप तिलक सब छीनी असेल, किंवा तेरे इश्क नचाया असेल किंवा रांझण असेल; आबिदाने गायलेल्या प्रत्येक सूफ़ी गाण्यावर आपली अशी छाप पाडली आहे की आबिदा म्हणजे सूफ़ी असं समीकरणच व्हावं. अर्थात, माझा सूफ़ी किंवा आबिदा विषयांवर फार अभ्यास नाही पण जे कानामार्गे मनापर्यंत पोचतं, ते जनापर्यंत पोचवायची अंतरिक इच्छा होते. आबिदाचं असंच एक हे गाणं जे पहिल्यांदा ऐकल्यापासून ते आजतागायत नेहमीच माझ्या मोबाईल, पेनड्राईव्ह सगळ्या कलेक्शन मधे आपलं एक अढळ स्थान धरून आहे. 'निगाह-ए-दरवाईशां'

कोक स्टुडिओ पाकिस्तान सीझन ३ मधलं हे गाणं प्रत्येक वेळा तल्लीन करून जातं. प्रत्येक वेळा त्यातल्या एखाद्या ओळीचा एक निराळाच अर्थ लागतो आणि प्रत्येक वेळा ते पुन्हा पुन्हा ऐकावंसं वाटतं.

बुल्ले शाह या पंजाबी-सूफ़ी कवीचे अनेक वेगवेगळे दोहरे, काफ़िए (या पंजाबी काव्यप्रकारांबद्दल माहिती शोधतो आहे) या गाण्यात एकत्र आणलेत, अगदी हिरे वेचावेत तसे. एकाहून एक सरस. आणि त्याला मोहक चाल आणि आबिदाचा जमिनीपासून अंतराळापर्यंत स्वैर विहार करू शकणारा स्वर्गीय आवाज यांची जोड आहे त्यामुळे हे गाणं ऐकणार्‍याच्या अक्षरशः मागे लागतं. अर्थात, तितक्या तन्मयतेने ऐकलं तर. त्यातल्या काही निवडक ओळी व त्यांचा माझ्या कुवतीनुसार भावानुवाद देण्याचा इथे प्रयत्न आहे. संपूर्ण गाण्याचा दुवा शेवटी आहेच. ठळक अक्षरात मूळ गाण्याच्या ओळी आहेत, आणि बाकी माझे प्रयत्न.

ना खुदा मसीह्ते लभदा
ना खुदा विच काबे
ना खुदा कुरान किताबां
ना खुदा नमाज़े

हे ऐकताना देव देव्हार्‍यात नाही ची आठवण आल्याशिवाय राहत नाही. अगदी तोच विचार मांडलाय इथे.

मशिदीत नाही देव
काब्यात देव नाही
ना देव प्रार्थनेमध्ये
धर्मात देव नाही

सानु इश्क लगा है प्यार दा
सानु प्यार दा, दिलदार दा

ही ध्रुवपदाची ओळ. प्रेम या भावनेवर प्रेम जडतं तेंव्हा ते व्यक्तिसापेक्ष उरत नाही ते वृत्तीसापेक्ष होतं, त्यातला अहंभाव जातो आणि निखळ, निर्मळ प्रेम उरतं ज्याला अपेक्षेचं कोंदण नसतं.

प्रेमात रंगले प्रेम
प्रेमात लाभला सखा
आकाश व्यापले प्रेमे
सांगती चंद्रतारका

अशाच आशयाच्या आणखी काही ओळी आहेत,

ना रब अर्श मुअल्ला उत्ते
ना रब खाने काबे हू
ना रब इल्म किताबी लभा
ना रब विच मेहराबे हू
गंगा तीरथ मूल न मिलेया
पैंदे बेहिसाबे हू

ना नभात ना काब्यात
देवळात ना ग्रंथात
व्यर्थ ती भेट गंगेची
काठी न तू न पात्रात

किंवा या ओळी ज्या मला खूप भावतात,

मसजिद ढा दे
मंदिर ढा दे
ढा दे जो कुछ ढहदा
पर किसी दा दिल न ढा
रब दिलांविच रैंदा

खरं तर अगदी साधा विचार आहे परंतु त्याच्या मांडणीने त्याचं सौंदर्य खुललंय. माणसात देव बघावा हे अनेक थोरांनी सांगितलेलं आहेच. अर्थात, तो देव बहुतेकांना दिसतच नाही ही वेगळी गोष्ट. ती दृष्टीच नाही. उपास-तापास, तीर्थयात्रा करून पुण्य शोधणारे महाभाग जगात लाखोंनी आहेत. ट्रेनमधे असं कितीदा होतं की दारात उभा माणूस कुठलं देऊळ दिसलं की हात एकदा ओठाला एकदा कपाळाला लावून काहीतरी नमस्कारसदृश कृती करतो, आणि चार सेकंदांनी मागच्या माणसाकडे रागाने बघून 'धक्का मत दे ***' म्हणतो. गाडीच्या डॅशबोर्डवर एक मिनिएचर देऊळच करून ठेवणारे लोक म्हातार्‍या माणसाला रस्ता क्रॉसही करू देत नाहीत. तिथेही शिव्या देतात. अशी उदाहरणं बघितली की वाटतं, यांच्या भक्तीला अर्थच नाही जर ती फक्त देवापुरती मर्यादित असेल. भक्ती माणसांवर केली पाहिजे.

तोड ती देवळे सारी
तोड जे वाटते जेथ
सांभाळ मात्र ह्रदयांना
देवत्व नांदते तेथ



दिल की बिसात क्या जी
निगाह-ए-जमाल में
एक आईना था 
टूट गया देखभाल में


निव्वळ सुंदर विचार. प्रेमाने भरलेल्या एका सुंदर कटाक्षापुढे ह्रदयाचा टिकाव कसा लागावा, त्याची पात्रता ती काय! एक आरसा असावा तसं ते (ह्रदय) होतं, सांभाळ करता करता तुटलं.


नजरेच्या खेळात बिचार्‍या
ह्रदयाची ती पोच किती
सांभाळातच तुटे आरसा
जखमेची त्या बोच किती



रातें जागै शेख सदावें
ते राते जागण कुत्ते, तें थि उत्ते
दर मालिकदा मूल न छड्डे
भावें सौ सौ पाउंदे जुत्ते, तैं थि उत्ते
रुख्ही सुक्खी रोटी खांदे
अते जा ररे ते सुत्ते, तैं थि उत्ते
चल वे मियां बुल्लेया चल यार मना ले
नै ते बाज़ी ले गए कुत्ते, तैं थि उत्ते

याचं थोडं विश्लेषण करायला हवं. ही प्रथमदर्शनी बुल्ले शाह ने माणसाची कुत्र्याशी केलेली तुलना आहे. की तुम्ही रात्र रात्र जागता आणि स्वतःला शेख म्हणवता. ते कुत्रेही रात्रभर जागतात, मग ते तर तुमच्याही वरचढ आहेत.  लोकांनी मारलेल्या चपला, दगड झेलूनही ते मालकाच्या (घराच्या) दारावरून हटत नाहीत, ते तर तुमच्याही वरचढ आहेत. ते शिळी कच्ची पोळी खाऊन राहतात, जमिनीवर झोपतात, ते तर तुमच्याही वरचढ आहेत. तेंव्हा भल्या माणसा, आपल्या जवळच्या मित्राची, माणसाची समजूत काढ, म्हणजे त्यांना धरून रहा, नाहीतर ते कुत्रेच (माणसापेक्षा, प्रत्येक बाबतीत) वरचढ ठरतील. अहंभाव, स्वार्थीपणा, हपापी वृत्ती अशा सगळ्या माणसाच्या रिपुंवर या चार ओळी निशाणा साधतात. माणूस जातीला प्राण्यांपासून वेगळं करणार्‍या गोष्टी म्हणजे मन, विचार, भावना. परंतु त्याच गोष्टी माणूस जपू शकला नाही. त्यामुळे संरक्षणापासून मनोरंजनापर्यंत अनेक गोष्टींसाठी माणूस प्राण्यांचा वापर करू लागला. इथेच खरं तर मानवजातीचं अपयश, आणि खरं रूप उघडं पडतं.

मला पंजाबी येत नाही. बराचसा अर्थ मी साधारण समजून लावलेला, किंवा जालावरच्या वाचनाच्या आधारे लावलेला आहे तेंव्हा चुका असू शकतात. जाणकारांनी प्रतिसादातून त्या सुधारल्या तर मनापासून स्वागत आहे.

तूनळीचा दुवा खालीलप्रमाणे:



लंडनवारी - भाग ६ - बिगबेन, ग्रीनिच आणि टॉवर ब्रिज

मॅन्चेस्टर वरून यायला त्या दिवशी मला जवळपास अकरा वाजले. कोण जाणे कशी पण मी बुकिंग केल्यापेक्षा अर्धा तास पुढच्या ट्रेनची तिकिटं मला मिळाली आणि वेळापत्रक कोलमडलं. पण मागील भागात म्हटल्याप्रमाणे, 'कायपण' चालेल अशी ती गोष्ट होती त्यामुळे विशेष त्रास झाला नाही. रात्री सात आठ नंतर मात्र युरोपातले गल्लीबोळ अंमळ एकाट वाटतात. तशी भीती काहीही नाही पण तरी नकळत नजर भिरभिरत राहते आणि पावलं पटापट पडायला लागतात. एकदा स्वित्झरलँडलाही आम्ही असेच उशीरा (म्हणजे साडेसात) आमच्या बी अँड बी वर परत येत होतो तेंव्हा स्टेशन वरून चक्क दिसणार्‍या त्या घरी पोचेपर्यंतही आम्हाला तो एकाटपणा जाणवला. आजूबाजूला घरं होती पण तिथे कुणी राहतं तरी का असा प्रश्न पडावा इतपत अंधार आणि शांतता. हा एक फरक मात्र प्रकर्षाने जाणवतो भारतात आणि बाहेर, आणि तेंव्हाच फक्त कधीकधी गजबज हवीहवीशी वाटते.

पुढच्या दिवशी आमचा अजेंडा होता बिगबेन, पार्लमेंट हाऊस (लांबून. फक्त फोटोपुरतं), पुढे ग्रीनिच, आणि मग टॉवर ऑफ लंडन आणि टॉवर ब्रिज.

लंडनमधे देखण्या इमारती पावलोपावलीच आहेत. पण पार्लमेंट हाऊस आणि बिगबेनची वास्तू मात्र विशेष आहे. पिवळा-सोनेरी रंग असलेल्या या इमारतीला हाउसेस ऑफ पार्लमेंट किंवा पॅलेस ऑफ वेस्टमिन्स्टर म्हटलं जातं. ही इमारत १८४० - १८८० मधे बांधली गेली. याच्या आत एक वेस्टमिन्स्टर हॉल नावाचा भलामोठा हॉल आहे जो त्या आगोदर बांधला गेला. थेम्स नदीच्या उत्तर काठावर असलेल्या या पॅलेसला आम्ही सकाळी दहा-साडेदहाच्या सुमारास पोचलो. वेस्टमिन्स्टर ला उतरून थोडंस चाललं की समोरच तुम्हाला हाउसेस ऑफ पार्लमेंट, बिगबेन आणि वेस्टमिन्स्टर ब्रिज दिसायला लागतात. दिसायला म्हणजे, इतक्या भव्य गोष्टी तुम्ही देखल्या-न देखल्या करूच शकत नाही. उभ्याच राहतात तुमच्यासमोर त्या.

वेस्टमिन्स्टर ब्रिज आणि लंडनची ओळख असलेली रेड बस

बिग बेन, हाउसेस ऑफ पार्लमेंट निरखत निरखत आम्ही नॉर्थ बँक म्हणजेच उत्तर काठावरून थेम्सच्या बाजूबाजूने चालत होतो. 'मोठं मोठं घड्याळ' मुलाला दाखवत असताना अचानक एक म्हातारी बाई आमच्या जवळ आली. काळा डगला घातलेली, भुर्‍या केसांची ती बाई 'पे फॉर द हॉस्पिटल! पे फॉर द हॉस्पिटल' असं म्हणत होती आणि समोरच्या एका हॉस्पिटलकडे बोट करत होती. प्रथम तिने मला एक कागदी गुलाबाचं फूल देऊन ते वाक्य म्हटलं. मी 'नो थँक यू' म्हणालो. ती पुन्हा तेच म्हणाली. या वेळी ती माझ्या अजून जवळ येऊन हे बोलली. तोंडातून कसलातरी दर्प आला आणि मी मागे होत पुन्हा थँक यू म्हणालो. मग ती बाजूला उभ्या असलेल्या माझ्याबायकोकडे वळली आणि तिला काही कळायच्या आत तिच्या गालांची पापी घेतली. बायकोही चमकून मागे झाली. मी तिला खुणेने मुलाला घेऊन लांब व्हायला सांगितलं. आणि पुन्हा ती बाई माझ्याकडे वळली. मग मात्र आवाज चढवून मी मोठ्याने 'आय सेड थँक यू. प्लीज!' असं म्हणालो.  मग काहीतरी पुटपुटत माझ्याकडचं ते कागदी फूल परत घेऊन ती बाई लांब गेली. हे सगळं जेमतेम ३० सेकंदात झालं. ती बाई इतक्की किळसवाणी होती की पुढची पंधरा मिनिटं बायको फोटोत हसतच नव्हती. 'तिने माझी पापी घेतली! शी! किती घाणेरडी बाई होती ती!.... इत्यादी.

लंडन आय

थेम्सचे, लंडन आय चे, अर्थातच बिगबेन, हाउसेस ऑफ पार्लमेंटचे फोटो काढून आम्ही वेस्टमिन्स्टर पिअर वरून ग्रीनिच ला जाणारी बोट पकडली. सुंदर स्वच्छ बोटीच्या लोअर डेकमधे आम्ही बसलो. तसंही ऊन फार होतं, आणि लोअर डेक मधे आत खान-पानाची सोय होती त्यामुळे आम्ही लोअर डेकलाच पसंती दिली. मुलगा झोपला होता त्यामुळे आम्ही मस्त कॉफी, मफिन वगैरे घेऊन बसू असं म्हणून एका टेबलावर सामान ठेवलं. मी कॉफी आणतोय इतक्यात मुलगा उठला होता. टेबलवर बसून हे बघ ते बघ चालू होतं. माझं लक्ष टेबलवर गेलं आणि मला काहीतरी ओलं दिसलं. निरखून बघितल्यावर कळलं की मुलाचा प्रोग्रॅम झाला होता. डायपर असूनही हे कसं झालं या विचाराने हायपर न होता आम्ही शिस्तीत कॉफी वेगळ्या टेबलवर ठेवली आणि साफसफाई ला लागलो. टिशू आणले, शिवाय टॉवेल होताच. हे सगळं होतंय तोच आमच्या लक्षात आलं, 'पँट कुठेय पण आपल्याकडे बदलायला?' आमच्या रोजच्या बॅगेत दोन टीशर्ट असायचे कारण सांडायची, उलटी व्हायची शक्यता विचारात घेतलेली होती. डायपर असल्याने पँटही घ्यावी लागेल असं गावीच नाही त्यामुळे आता पेच उभा राहिला होता.

बोटीच्या आतली व्यवस्था

ग्रीनिच पर्यंत फक्त डायपरवरच, आणि शालीने लपेटून मुलाचा प्रवास झाला. पण ती शाल काही तो ठेवून घेईना पायांवर. मग ग्रीनिचच्या टूरिस्ट इन्फॉर्मेशन डेस्कवर जाऊन मी 'इज देअर अ शॉप निअरबाय व्हेअर आय कॅन गेट  क्लोथ्स फॉर द किड्स?' असं विचारलं.  काउंटरवरच्या बाईने 'अं... वेल...' असं म्हटलं पण जवळच एक किड्स शॉप आहे असं सांगितलं. मग आम्ही ग्रीनिचमधल्या त्या किड्स शॉप मधून १३ पाउंडाला एक पँट घेतली. नंतर झालेला उलगडा असा की ती मेड इन इंडिया होती. तर अशा प्रकारे लेसन ऑफ द डे, 'मुलाचा कपड्यांचा एक संपूर्ण  संच सोबत बाळगणे' शिकून आम्ही ग्रीनिच भटकंतीला सुरुवात केली.

कटी सार्क नावाची ही बोट ग्रीनिच बंदरावर तुमचं स्वागत करते

ग्रीनिचबद्दल विशेष काय लिहिणे? सगळ्यांनाच ते माहित असेल. मेरिडियन लाईन म्हणजेच पृथ्वीचं मुख्य रेखावृत्त या शहरातून जातं. जगाची प्रमाणवेळ 'जीएमटी' म्हणजेच ग्रीनिच मीन टाईम ही या शहराची वेळ असते. इथे असलेलं नॅशनल मॅरिटाईम म्युझियम, वेधशाळा (रॉयल ऑब्झर्वेटरी) हे बघण्यासारखं आहे. पण आम्ही ते विशेष निवांतपणे बघू शकलो नाही कारण मुलगा त्याला तिथे फारसं गम्य नसल्याने कावायला लागला.

ग्रीनिच टाऊन अतिशय सुरेख वाटलं मला. छोटंस, कॉम्पॅक्ट, आणि लाइव्हली

ग्रीनिच बंदर

नॅशनल मॅरिटाईम म्युझियम
म्युझियमचा परिसर. इथूनच एक चढाची वाट रॉयल ऑब्झर्वेटरीकडे जाते

ग्रीनिचवरून दिसणारी स्कायलाईन



कार्यक्रम लवकर आटपता घेऊन डीएलआर म्हणजेच चालकरहित ट्रेनने आम्ही टॉवर हिल ला आलो. टॉवर हिल हे टॉवर ब्रिज व टॉवर ऑफ लंडनला जाण्यासाठी जवळचं स्टेशन आहे. मग टॉवर ब्रिजच्या जवळ मोकळं धावता खेळता आल्यावर मुलाची कळी खुलली. आम्हीही निवांत बाकावर बसून गप्पा मारल्या, खादाडी केली आणि मग टॉवर ब्रिजचे अंधारातले फोटो काढून परतीच्या ट्रेनमधे बसलो.

लंडन वॉल
टॉवर ब्रिजची कमान
संधिकाली या अशा

टॉवर ब्रिज

द शार्ड - युरोपातली चौथ्या क्रमांकाची उंच इमारत




दीड एक तासाचा लांब प्रवास करून अक्सब्रिजला पोचलो आणि एका हॅपनिंग डे ची अखेर झाली. पुढच्या दिवशी आम्ही जवळच असलेल्या एका निसर्गरम्य ठिकाणी जाणार होतो.